निःस्पृह
niḥspṛha · Nihsprih · 3३ syllablesअक्षरMeaningअर्थ
content, free from cravingसन्तुष्ट, लालसा से मुक्त
Derivationव्युत्पत्ति
निर्गता स्पृहा यस्मात् स निःस्पृहः
A prādi bahuvrīhi (2.2.24 with the vārttika प्रादिभ्यो धातुजस्य वाच्यो वा चोत्तरपदलोपः, nis standing for nirgata, gone): spṛhā, longing, gone from him, the ā shortened by 1.2.48: one who is content and craves nothing.प्रादि बहुव्रीहि समास (२.२.२४, वार्त्तिक प्रादिभ्यो धातुजस्य वाच्यो वा चोत्तरपदलोपः, निस् = निर्गत): स्पृहा अर्थात् लालसा जिससे दूर है, १.२.४८ से आ ह्रस्व: जो सन्तुष्ट है और कुछ नहीं चाहता।
Samāsa: a compoundसमास
Compound: समास: bahuvrīhiबहुव्रीहि · निर्गता स्पृहा यस्मात् सः · sūtra 2.2.24सूत्र २.२.२४ अनेकमन्यपदार्थे
See निःस्पृह formed sūtra by sūtra, step after step, in the Sanskrit Vardhan app. The app also suggests names that echo the parents’ names (see an example), and keeps a shortlist.इस नाम की सूत्रशः प्रक्रिया, एक-एक चरण, संस्कृत वर्धन ऐप में देखिए। ऐप माता-पिता के नामों से मेल खाते नाम भी सुझाता है (उदाहरण देखिए), और आपके चुने नामों की सूची रखता है।
Where it occursस्रोत
- Bhagavad Gītā 2.71, as श्रीमद्भगवद्गीता २.७१, निःस्पृहः
- Bhagavad Gītā 6.18, as श्रीमद्भगवद्गीता ६.१८, निःस्पृहः
Gītā 2.71: विहाय कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निःस्पृहः .. स शान्तिमधिगच्छति.
Checkedजाँच
✓ Each member derived by the engine where it has a rootधातु वाले प्रत्येक पद की यन्त्र से सिद्धि✓ The members join into the name by the rules of sandhi, checked with the engineपद सन्धि-नियमों से इसी नाम में मिलते हैं, यन्त्र से जाँचा गया✓ Compound rule named; final forms produced by the engineसमास का सूत्र दिया गया; अन्तिम रूप यन्त्र से सिद्धBoyबालक Monier-Williams, Sanskrit-English Dictionary (1899), page 539मोनियर-विलियम्स, संस्कृत-आंग्ल कोश (१८९९), पृष्ठ ५३९: निःस्पृह, an adjective, usable for any genderविशेषण, प्रत्येक लिङ्ग में प्रयोज्य.